معنی اصطلاحات و لغات تخصصی ICDL

ICT

فناوری اطلاعات و ارتباطات

مجموعه فناوری‌ها و ابزارهایی که برای جمع‌آوری، پردازش، ذخیره و انتقال اطلاعات و ارتباطات به کار می‌روند. 

IT

فناوری اطلاعات

فناوری‌هایی که برای پردازش، ذخیره و مدیریت اطلاعات با استفاده از کامپیوترها و نرم‌افزارها استفاده می‌شود. 

Network

شبکه

پیوند کامپیوترها و دستگاه‌ها برای به‌اشتراک‌گذاری اطلاعات و منابع است.

LAN

شبکه محلی

نوعی شبکه است که در یک محدوده کوچک مثل دفتر یا خانه کامپیوترها را به هم متصل می‌کند.

WAN

شبکه گسترده

شبکه‌ای است که در فواصل جغرافیایی بزرگ کامپیوترها یا شبکه‌ها را به هم وصل می‌کند.

Internet

اینترنت

شبکه جهانی از شبکه‌های رایانه‌ای که اطلاعات را بین میلیون‌ها کاربر در سراسر جهان منتقل می‌کند.

Browser

مرورگر

نرم‌افزاری است که برای دسترسی به وب‌سایت‌ها و صفحات اینترنتی استفاده می‌شود (مانند Chrome یا Safari).

Software

نرم‌افزار

مجموعه برنامه‌ها و دستورالعمل‌هایی است که کامپیوتر را به انجام وظایف وارد می‌کند.

Hardware

سخت‌افزار

بخش‌های فیزیکی کامپیوتر و تجهیزات مانند پردازنده، حافظه، مانیتور و موس است.

Data

داده

اطلاعات خام که قبل از پردازش معنی مشخصی ندارد.

Information

اطلاعات

داده‌های پردازش‌شده که قابل فهم و استفاده هستند.

Security

امنیت

روش‌ها و ابزارها برای محافظت از اطلاعات در برابر دسترسی غیرمجاز یا تهدیدها است.

ISP

ارائه‌دهنده خدمات اینترنت

شرکت یا سازمانی که اتصال به اینترنت را فراهم می‌کند.

Encryption

رمزگذاری

رمزگذاری روی داده‌ها به‌گونه‌ای که فقط افراد مجاز بتوانند آن را بخوانند.

CPU

واحد پردازش مرکزی

مغز کامپیوتر که دستورها را اجرا و عملیات پردازشی را انجام می‌دهد. 

GPU

واحد پردازش گرافیکی

پردازنده گرافیک که مسئول رندر کردن تصاویر و ویدیوها است. 

RAM

حافظه اصلی

حافظه موقت که داده‌ها و برنامه‌های در حال اجرا را نگه می‌دارد. 

Motherboard

مادربورد

برد اصلی که اجزای دیگر مثل CPU، RAM و کارت‌ها را به هم متصل می‌کند. 

Hard Drive / SSD

هارد دیسک

فضای ذخیره‌سازی دائمی داده‌ها و فایل‌ها در کامپیوتر است.

Power Supply (PSU)

منبع تغذیه

قطعه‌ای است که برق مورد نیاز دیگر قطعات را تأمین می‌کند. 

Monitor

مانیتور

صفحه‌نمایش خروجی اطلاعات و گرافیک برای کاربر است.

Keyboard

صفحه‌کلید

دستگاه ورودی متنی (عدد، حرف و اشکال) برای وارد کردن داده‌ها است.

Peripheral

قطعات جانبی

دستگاه‌هایی که به سیستم متصل می‌شوند (ماند چاپگر یا اسکنر)

Cache

حافظه پنهان

حافظه سریع نزدیک به پردازنده که برای دسترسی سریع به داده‌های پرکاربرد استفاده می‌شود. 

SoC 

سیستم روی چیپ

تراشه‌ای که چندین بخش کامپیوتری را روی یک چیپ کوچک یکپارچه می‌کند. 

Operating System

سیستم‌عامل

نرم‌افزاری که مدیریت سخت‌افزار و برنامه‌ها را بر عهده دارد و رابط بین کاربر و کامپیوتر است. 

Application

برنامه کاربردی

نرم‌افزاری که برای نیازهای خاص کاربر طراحی شده مثل ویرایشگر متن یا مرورگر وب. 

API

رابط برنامه‌نویسی اپلیکیشن

مجموعه‌ای از قواعد و ابزارها که به نرم‌افزارها اجازه می‌دهد با هم ارتباط و تعامل داشته باشند. 

Backup

پشتیبان‌گیری

فرآیندی برای ایجاد نسخه‌ای از داده‌ها تا در صورت از دست رفتن بتوان آن را بازیابی کرد. 

SaaS

نرم‌افزار به‌عنوان سرویس

مدلی از ارائه نرم‌افزار که از طریق اینترنت و به‌صورت اشتراکی در اختیار کاربران قرار می‌گیرد. 

IDE 

محیط توسعه یکپارچه

نرم‌افزاری که ابزارهای برنامه‌نویسی (ویرایشگر، کامپایلر، دیباگر) را در یکجا فراهم می‌کند. 

Script

اسکریپت

برنامه‌ای سبک که برای انجام کارهای کوچک یا خودکارسازی وظایف نوشته می‌شود. 

Version Control

کنترل نسخه

سیستمی که تغییرات کد یا فایل‌ها را پیگیری و مدیریت می‌کند (مانند Git) 

Wi‑Fi

وای‌فای

فناوری بی‌سیم برای اتصال دستگاه‌ها به اینترنت یا شبکه بدون کابل است.

IP Address

آدرس آی‌پی

شناسه منحصربه‌فرد برای هر دستگاه در شبکه که داده‌ها را هدایت می‌کند. 

URL

آدرس اینترنتی

نشانه دیجیتالی یک وب‌سایت یا صفحه وب در اینترنت است.

Router

روتر

دستگاهی که داده‌ها را بین شبکه‌ها هدایت می‌کند و معمولاً اتصال اینترنت را به دستگاه‌ها توزیع می‌کند. 

Bandwidth

پهنای باند

مقدار داده‌ای که می‌تواند در واحد زمان منتقل شود؛ هرچه بیشتر باشد، سرعت انتقال بالاتر است. 

DNS

سیستم نام دامنه

سیستمی که نام‌های قابل‌فهم برای انسان را به آدرس‌ آی‌پی تبدیل می‌کند. 

Domain

دامنه

نام یکتایی که برای شناسایی یک وب‌سایت استفاده می‌شود (example.com).

Protocol

پروتکل

قوانین و استانداردهایی که نحوه تبادل اطلاعات بین دستگاه‌ها را تعیین می‌کند. 

HTTP

پروتکل انتقال ابرمتن

پروتکلی برای انتقال صفحات وب از سرورها به مرورگرها است.

Upload / Download

آپلود و دانلود

ارسال و دریافت داده‌ها به‌ترتیب از دستگاه به اینترنت و از اینترنت به دستگاه است.

Server

سرور

کامپیوتری که خدمات و داده‌ها را برای دیگر دستگاه‌ها فراهم می‌کند. 

Client

کلاینت

دستگاهی که درخواست خدمات یا داده‌ها را از سرور می‌گیرد. 

Operating System (OS)

سیستم عامل

نرم‌افزاری که مدیریت سخت‌افزار و برنامه‌ها را بر عهده دارد و رابط میان کاربر و کامپیوتر است. 

File

فایل

واحد ذخیره اطلاعات مثل متن، عکس یا داده‌های دیگر در ویندوز. 

Folder

پوشه

ظرفی برای سازمان‌دهی فایل‌ها و زیرپوشه‌ها در سیستم. 

Desktop

میزکار

صفحه اصلی ویندوز که آیکون‌ها، فایل‌ها و میانبرها را نشان می‌دهد. 

Taskbar

نوار وظیفه

نوار پایین صفحه که دکمه برنامه‌های باز و آیکون‌های مهم را نمایش می‌دهد. 

Start Menu

منوی شروع

منوی اصلی ویندوز برای دسترسی به برنامه‌ها، تنظیمات و فایل‌ها. 

File Explorer

جستجوگر فایل

ابزار مدیریت فایل‌ها و پوشه‌ها در ویندوز. 

Recycle Bin

سطل زباله

محلی که فایل‌های حذف‌شده به‌طور موقت ذخیره می‌شوند. 

Shortcut

میان‌بر

آیکونی که لینک به فایل/برنامه را سریع اجرا می‌کند. 

Copy

کپی

عمل رونوشت‌برداری فایل یا متن بدون حذف اصل آن. 

Paste

چسباندن

قرار دادن محتوای کپی یا برش‌خورده در محل جدید. 

Cut

برش

جابجایی فایل یا متن با حذف از محل اصلی و انتقال به مقصد. 

Rename

تغییر نام

تغییر نام فایل یا پوشه. 

Delete

حذف

پاک کردن فایل یا پوشه از سیستم (معمولاً به سطل بازیافت). 

Properties

خصوصیات

اطلاعات فایل/پوشه مثل اندازه، نوع و تاریخ ایجاد. 

Search

جستجو

یافتن فایل‌ها، برنامه‌ها یا تنظیمات در ویندوز. 

Control Panel

کنترل پنل

مرکز تنظیمات سیستم برای مدیریت بخش‌های مختلف ویندوز. 

Settings

تنظیمات

بخش جدیدتر پیکربندی ویندوز برای تغییرات شخصی و سیستم. 

Task Manager

مدیر وظیفه

ابزار مدیریت برنامه‌ها و عملکرد سیستم برای بستن یا بررسی برنامه‌ها. 

View

نمایش

حالت نمایش فایل‌ها/آیکون‌ها در پوشه‌ها (مثلاً آیکون‌های بزرگ/کوچک). 

Drive

درایو

فضای ذخیره‌سازی مثل C:\ یا D:\ که فایل‌ها در آن نگهداری می‌شوند. 

Information Security

امنیت اطلاعات

اقداماتی برای محافظت از اطلاعات در برابر تهدیدات، دسترسی غیرمجاز یا تخریب است.

Confidentiality

محرمانگی

تضمین می‌کند که فقط افراد مجاز به اطلاعات دسترسی داشته باشند. 

Integrity

یکپارچگی

دقت و کامل بودن داده‌ها و جلوگیری از تغییر غیرمجاز آن‌ها است.

Availability

دسترس‌پذیری

اطلاعات در زمان نیاز برای افراد مجاز قابل‌دسترس باشد. 

Threat

تهدید

هر عامل یا رویدادی که قصد دارد به اطلاعات یا سیستم‌ها آسیب بزند. 

Vulnerability

ضعف/آسیب‌پذیری

نقطه ضعفی در سیستم که می‌تواند توسط تهدید مورد سوء‌استفاده قرار گیرد. 

Risk

ریسک/خطر

احتمال وقوع ضرر یا خسارت به اطلاعات بر اثر تهدیدات است.

Firewall

دیواره آتش

ابزار یا سیستم امنیتی که ترافیک شبکه را کنترل و تهدیدات را مسدود می‌کند. 

Encryption

رمزگذاری

رمز کردن داده‌ها برای اینکه فقط افراد مجاز بتوانند آن‌ها را بخوانند. 

Authentication

احراز هویت

تایید هویت کاربران یا سیستم‌ها قبل از دسترسی به اطلاعات. است.

Access Control

کنترل دسترسی

مدیریت اینکه چه کسانی و چه زمانی به اطلاعات دسترسی داشته باشند. 

Data Breach

نقض داده

دسترسی غیرمجاز به داده‌های حساس که می‌تواند منجر به افشا یا سوءاستفاده شود. 

Malware

بدافزار

نرم‌افزاری مخرب که به سیستم یا اطلاعات آسیب می‌زند. 

Patch

وصله/به‌روزرسانی امنیتی

اصلاحیه‌ای برای رفع ضعف‌های نرم‌افزاری و افزایش امنیت است.

Password

رمز عبور

رمز عبوری است که برای محافظت از حساب‌ها، فایل‌ها یا سیستم‌ها استفاده می‌شود.

Microsoft Office

مجموعه مایکروسافت آفیس

بسته‌ای از نرم‌افزارهای اداری برای مدیریت اسناد، داده‌ها و ارتباطات استفاده می‌شود. 

Word

ورد

نرم‌افزار پردازش متن برای ایجاد، ویرایش و قالب‌بندی اسناد متنی است.

Excel

اکسل

برنامه صفحه‌گسترده برای سازمان‌دهی، تحلیل و محاسبه داده‌ها با استفاده از جدول‌ها، فرمول‌ها و نمودارها است. 

PowerPoint

پاورپوینت

نرم‌افزاری برای طراحی و ارائه اسلایدها شامل متن، تصویر و رسانه‌های دیگر. است.

Outlook

اوت‌لوک

برنامه مدیریت ایمیل و تقویم برای ارسال و دریافت ایمیل، برنامه‌ریزی قرارها و مدیریت مخاطبین است.

Access

اکسس

نرم‌افزار مدیریت پایگاه داده برای ذخیره، جستجو و مدیریت اطلاعات ساخت‌یافته است.

OneNote

وان‌نوت

برنامه یادداشت‌برداری دیجیتال برای نوشتن، سازمان‌دهی و اشتراک‌گذاری یادداشت‌ها است.

Template

قالب

الگوی آماده از سند یا فایل که می‌توان برای شروع سریع کار از آن استفاده کرد.

Slide

اسلاید

صفحه جداگانه در پاورپوینت برای قرار دادن محتوا در ارائه است.

Cloud 

فضای ابری

فضای ذخیره سازی آنلاین مایکروسافت برای ذخیره و همگام‌سازی فایل‌ها است.

Document

سند

به فایل متنی گفته می‌شود که برای نوشتن، ویرایش و ذخیره اطلاعات استفاده می‌شود.

Layout

چیدمان

به چیدمان یا نحوه سازمان‌دهی عناصر یک صفحه یا اسلاید گفته می‌شود.

Chart

نمودار

نموداری است که داده‌ها و اطلاعات را به‌صورت تصویری مانند میله‌ای، خطی یا دایره‌ای نشان می‌دهد.

Alignment

تراز متن

به تراز کردن متن یا محتوا در یک سند گفته می‌شود (چپ‌چین، راست‌چین یا وسط‌چین)